خاکشیر
صفحه اصلی پرسش و پاسخ پشتیبانی تماس با ما

خاکشیر


خاکشیر

فارسى: خاکشى، خاکشیر

خاکشیر گیاهى است خودرو که در صحراها و باغها و دامنه کوهها مى‏روید. بلندبش‏ تا نیم متر مى‏رسد شاخه‏هاى باریک و برگهاى دراز و گلهاى کوچک زرد رنگ دارد دانه‏هایش سرخ رنگ و به اندازه دانه خشخاش و در غلاف نازکى جا دارد. در میان کردها دم‏کرده آن را براى دفع یبوست به مصرف مى‏رسانند.

خواص گیاه:

داراى اثر التیام دهنده زخم و جراحات است. سابقا از جوشانده گیاه جهت رفع اسهالهاى ساده، اخلاط خونى، رفع ترشحات زنانگى و به عنوان مدر در موارد آب آوردن انساج استفاده به عمل مى‏آمده است.

خواص بذر:

دانه آن به عنوان تب‏بر، دفع کرم و رفع التهاب کلیه مصرف مى‏شده است.

مصرف آن در دوران باردارى مفید ذکر شده است در ایران نیز از خاکشیر (دانه گیاه) به عنوان خنکى و ملین مخلوط در آب سرد استفاده به عمل مى‏آید.

خاکشى اسم اصفهانى است و به شیرازى شفترک و به تبریزى شورن و به ترکى‏ شیوران و به یونانى سروان و به عربى: خبه و بزر الخمخم و به فارسى شبه و خاکچى و تخم شهوه و به فارسى عوام خوب کلان و به هندى به همین اسم مشهور است دو نوع مى‏باشد بهترین آن سرخ زعفرانى شیرین طعم است که از اگرا و عراق مى‏آورند مزاج خاکشى گرم و تر در دوم است و چاق کننده و اشتهاآور و مقوى معده و هاضم غذا و بازکننده بسته‏ها و محلل مواد نخاع و آبله و حصبه و نافع گرفتگى صدا و موافق اشخاص سوداوى چون با شکر میل کنند و خوش بو کننده نفس و زیبا کننده پوست مى‏باشد اگر نیم درم آن با دو برابر شکر به مدت 10 روز میل شود محرک باه مى‏باشد ضماد آن جهت زخم چشم و ورم بناگوش و پستان و خایه‏ها و نقرس و ورم سخت سرطان مفید مى‏باشد و فرزجه آن با عسل حمل را نگه مى‏دارد و نافع زخمهاى رحم مى‏باشد. سردرد مى‏آورد و مصلحش کتیرا مى‏باشد.

خاکشیر داراى اثر التیام دهنده زخم و جراحات است در گذشته از جوشانده گیاه جهت رفع اسهالهاى ساده اخلاط خونى رفع ترشحات زنانگى و به عنوان مدر در موارد آب آوردن انساج استفاده مى‏شده است دانه آن نیز به عنوان تب‏بر، دفع کرم و رفع التهاب کلیه مصرف مى‏نموده‏اند همچنین مصرف آن در دوران باردارى مفید ذکر شده است در ایران هم از دانه گیاه به عنوان خنکى و ملین مخلوط در آب سرد استفاده به عمل مى‏آید. خاکشیر در غالب نواحى ایران مى‏روید.

مقدار خوراک:

بزرگ آن تا دو مثقال و نوع کوچک آن تا سه مثقال مى‏باشد بدلش در قوت باه تودرى است.

در تحفه حکیم، ص ۹۹ علاوه بر خواص، نوعى خوراک سه درهم خاکشى را جهت رفع سمیت داروها نوشته است. لاغرى و خشکیدگى زیاد نتیجه زیادى ترشح سیب آدم‏ است بهترین غذا براى خنثى کردن و کم نمودن این ترشح خاکشیر مى‏باشد که باید همه روزه به طور صبحانه مقدارى از آن به هر نحو که دوست دارید میل نمائید. این خوراک به مزاج شما لینت مى‏دهد و اشتهاى شما را باز مى‏کند

منابع:

 گیاهان دارویى، دکتر على زرگرى، ج 1، ص 213 و 214.

 محیط اعظم، ج 2، ح 1، ص 166؛ قرابادین کبیر، ص 189.

 نورانى، مصطفى، دائره المعارف بزرگ طب اسلامى (نورانى)، 12جلد، ارمغان یوسف – قم، چاپ: اول، 1384 ه.ش.